---
bwb_id: BWBR0037885
title: Omgevingswet
short_title: Omgevingswet
valid_from: '2026-07-01'
fetched_at: '2026-11-01T18:11:22+00:00'
source: https://repository.officiele-overheidspublicaties.nl/bwb/BWBR0037885/2026-07-01_0/xml/BWBR0037885_2026-07-01_0.xml
---

## Hoofdstuk 1. Algemene bepalingen

### Afdeling 1.1. Begripsbepalingen

- [Artikel 1.1](artikel_1-1.md) — (begripsbepalingen)

### Afdeling 1.2. Toepassingsgebied en doelen

- [Artikel 1.2](artikel_1-2.md) — (fysieke leefomgeving)
- [Artikel 1.3](artikel_1-3.md) — (maatschappelijke doelen van de wet)
- [Artikel 1.4](artikel_1-4.md) — (verhouding tot andere wetgeving)
- [Artikel 1.5](artikel_1-5.md) — (toepassing in de exclusieve economische zone en internationaal)

### Afdeling 1.3. Zorg voor de fysieke leefomgeving

- [Artikel 1.6](artikel_1-6.md) — (zorgplicht voor een ieder)
- [Artikel 1.7](artikel_1-7.md) — (activiteit met nadelige gevolgen)
- [Artikel 1.7a](artikel_1-7a.md) — (verbod activiteit met aanzienlijke nadelige gevolgen)
- [Artikel 1.8](artikel_1-8.md) — (verhouding tot specifieke regels)

## Hoofdstuk 2. Taken en bevoegdheden van bestuursorganen

### Afdeling 2.1. Algemene bepalingen

- [Artikel 2.1](artikel_2-1.md) — (uitoefening taken en bevoegdheden)
- [Artikel 2.2](artikel_2-2.md) — (afstemming en samenwerking)
- [Artikel 2.3](artikel_2-3.md) — (algemene criteria verdeling van taken en bevoegdheden)

### Afdeling 2.2. Omgevingsplan, waterschapsverordening en omgevingsverordening

- [Artikel 2.4](artikel_2-4.md) — (omgevingsplan)
- [Artikel 2.5](artikel_2-5.md) — (waterschapsverordening)
- [Artikel 2.6](artikel_2-6.md) — (omgevingsverordening)
- [Artikel 2.7](artikel_2-7.md) — (verplicht opnemen en uitsluiten van decentrale regels)
- [Artikel 2.8](artikel_2-8.md) — (delegatie)

### Afdeling 2.3. Omgevingswaarden

### § 2.3.1. Algemene bepalingen

- [Artikel 2.9](artikel_2-9.md) — (omgevingswaarden)
- [Artikel 2.10](artikel_2-10.md) — (aard, termijn en locaties van omgevingswaarden en onderbouwing)

### § 2.3.2. Omgevingswaarden gemeente

- [Artikel 2.11](artikel_2-11.md) — (omgevingswaarden gemeente)
- [Artikel 2.11a](artikel_2-11a.md) — (verplichte omgevingswaarden gemeente voor geluidproductie industrieterreinen)

### § 2.3.3. Omgevingswaarden provincie

- [Artikel 2.12](artikel_2-12.md) — (omgevingswaarden provincie)
- [Artikel 2.12a](artikel_2-12a.md) — (omgevingswaarden provincie voor geluidproductie industrieterreinen)
- [Artikel 2.13](artikel_2-13.md) — (verplichte omgevingswaarden provincie voor watersystemen)
- [Artikel 2.13a](artikel_2-13a.md) — (verplichte omgevingswaarden provincie voor geluidproductie wegen en lokale spoorwegen)

### § 2.3.4. Omgevingswaarden Rijk

- [Artikel 2.14](artikel_2-14.md) — (omgevingswaarden Rijk)
- [Artikel 2.15](artikel_2-15.md) — (verplichte omgevingswaarden Rijk)
- [Artikel 2.15a](artikel_2-15a.md) — (omgevingswaarden stikstofdepositie)

### Afdeling 2.4. Toedeling van taken en aanwijzing van locaties

### § 2.4.1. Toedeling van specifieke taken aan gemeenten, waterschappen, provincies en Rijk

- [Artikel 2.16](artikel_2-16.md) — (gemeentelijke taken voor de fysieke leefomgeving)
- [Artikel 2.17](artikel_2-17.md) — (waterschapstaken voor de fysieke leefomgeving)
- [Artikel 2.18](artikel_2-18.md) — (provinciale taken voor de fysieke leefomgeving)
- [Artikel 2.19](artikel_2-19.md) — (rijkstaken voor de fysieke leefomgeving)

### § 2.4.2. Aanwijzing van locaties

- [Artikel 2.20](artikel_2-20.md) — (aanwijzing en begrenzing van rijkswateren)
- [Artikel 2.21](artikel_2-21.md) — (grondslag aanwijzing en begrenzing van andere locaties)
- [Artikel 2.21a](artikel_2-21a.md) — (aanwijzing en begrenzing van beperkingengebieden)

### Afdeling 2.5. Instructieregels en instructies

### § 2.5.1. Doorwerking van beleid door instructieregels

- [Artikel 2.22](artikel_2-22.md) — (grondslag algemene instructieregels provincie)
- [Artikel 2.23](artikel_2-23.md) — (inhoud instructieregels provincie)
- [Artikel 2.24](artikel_2-24.md) — (grondslag algemene instructieregels Rijk)
- [Artikel 2.25](artikel_2-25.md) — (inhoud instructieregels Rijk)
- [Artikel 2.26](artikel_2-26.md) — (verplichte instructieregels Rijk programma’s)
- [Artikel 2.27](artikel_2-27.md) — (verplichte instructieregels Rijk omgevingsverordening)
- [Artikel 2.28](artikel_2-28.md) — (verplichte instructieregels Rijk omgevingsplan en projectbesluit)
- [Artikel 2.29](artikel_2-29.md) — (verplichte instructieregels Rijk omgevingsplan en projectbesluit voor luchthavens)
- [Artikel 2.29a](artikel_2-29a.md) — (verplichte instructieregels Rijk geluidproductieplafonds)
- [Artikel 2.30](artikel_2-30.md) — (verplichte instructieregels Rijk zwemlocaties)
- [Artikel 2.31](artikel_2-31.md) — (verplichte instructieregels Rijk stedelijk afvalwater)
- [Artikel 2.31a](artikel_2-31a.md) — (verplichte instructieregels Rijk natuurgebieden, flora en fauna)
- [Artikel 2.32](artikel_2-32.md) — (ontheffing instructieregels)

### § 2.5.2. Doorwerking van beleid door instructies

- [Artikel 2.33](artikel_2-33.md) — (grondslag instructie provincie)
- [Artikel 2.34](artikel_2-34.md) — (grondslag instructie Rijk)
- [Artikel 2.35](artikel_2-35.md) — (toepassing instructie)

### § 2.5.3. Indeplaatstreding en vernietiging waterschapsbeslissingen

- [Artikel 2.36](artikel_2-36.md) — (bevoegdheid tot indeplaatstreding)
- [Artikel 2.37](artikel_2-37.md) — (vernietiging waterschapsbeslissingen door het Rijk)

### Afdeling 2.6. Bijzondere taken en bevoegdheden

### § 2.6.1. Bijzondere beheertaken en -bevoegdheden water, waterstaatswerken en wegen

- [Artikel 2.38](artikel_2-38.md) — (zwemverbod en negatief zwemadvies)
- [Artikel 2.39](artikel_2-39.md) — (legger)
- [Artikel 2.40](artikel_2-40.md) — (toegangsverbod waterstaatswerken en wegen)
- [Artikel 2.41](artikel_2-41.md) — (peilbesluit)
- [Artikel 2.42](artikel_2-42.md) — (rangorde bij waterschaarste)

### § 2.6.2. Bijzondere bevoegdheden geluid

- [Artikel 2.43](artikel_2-43.md) — (geluidwerende maatregelen aan gebouwen)

### § 2.6.3. Bijzondere bevoegdheden natuur en landschap

- [Artikel 2.44](artikel_2-44.md) — (aanwijzing natuurgebieden en landschappen)
- [Artikel 2.45](artikel_2-45.md) — (toegangsbeperking natuurgebieden)
- [Artikel 2.46](artikel_2-46.md) — (stikstofdepositieruimte)

## Hoofdstuk 3. Omgevingsvisies en programma’s

### Afdeling 3.1. Omgevingsvisies

- [Artikel 3.1](artikel_3-1.md) — (vaststellen omgevingsvisie)
- [Artikel 3.2](artikel_3-2.md) — (inhoud omgevingsvisie)
- [Artikel 3.3](artikel_3-3.md) — (doorwerking beginselen)

### Afdeling 3.2. Programma’s

### § 3.2.1. Algemene bepalingen

- [Artikel 3.4](artikel_3-4.md) — (vaststellen programma)
- [Artikel 3.5](artikel_3-5.md) — (inhoud programma)

### § 3.2.2. Verplichte programma’s

- [Artikel 3.6](artikel_3-6.md) — (verplichte programma’s gemeente)
- [Artikel 3.7](artikel_3-7.md) — (verplichte programma’s waterschap)
- [Artikel 3.8](artikel_3-8.md) — (verplichte programma’s provincie)
- [Artikel 3.9](artikel_3-9.md) — (verplichte programma’s Rijk)
- [Artikel 3.10](artikel_3-10.md) — (verplicht programma bij (dreigende) overschrijding van omgevingswaarde)
- [Artikel 3.11](artikel_3-11.md) — (wijziging met oog op doelbereik)
- [Artikel 3.12](artikel_3-12.md) — (uitvoering maatregelen)
- [Artikel 3.13](artikel_3-13.md) — (gezamenlijke vaststelling programma’s)

### § 3.2.3. Onverplichte programma’s

- [Artikel 3.14](artikel_3-14.md) — (gemeentelijk rioleringsprogramma)
- [Artikel 3.14a](artikel_3-14a.md) — (inrichtingsprogramma)

### § 3.2.4. Programmatische aanpak

- [Artikel 3.15](artikel_3-15.md) — (toepassingsbereik programmatische aanpak)
- [Artikel 3.16](artikel_3-16.md) — (inhoud en werking programmatische aanpak)
- [Artikel 3.17](artikel_3-17.md) — (eisen aan programma bij programmatische aanpak)
- [Artikel 3.18](artikel_3-18.md) — (uitvoeringsplicht bij programmatische aanpak)
- [Artikel 3.19](artikel_3-19.md) — (wijziging programma bij programmatische aanpak)

## Hoofdstuk 4. Algemene regels over activiteiten in de fysieke leefomgeving

### Afdeling 4.1. Algemene bepalingen voor regels over activiteiten

### § 4.1.1. Algemene regels

- [Artikel 4.1](artikel_4-1.md) — (decentrale regels over activiteiten)
- [Artikel 4.2](artikel_4-2.md) — (toedeling van functies aan locaties)
- [Artikel 4.3](artikel_4-3.md) — (grondslag rijksregels)

### § 4.1.2. Inhoud

- [Artikel 4.4](artikel_4-4.md) — (melding of omgevingsvergunning)
- [Artikel 4.5](artikel_4-5.md) — (maatwerkvoorschriften of vergunningvoorschriften)
- [Artikel 4.6](artikel_4-6.md) — (maatwerkregels)
- [Artikel 4.7](artikel_4-7.md) — (gelijkwaardigheid)

### § 4.1.3. Bevoegd gezag

- [Artikel 4.8](artikel_4-8.md) — (bevoegd gezag voor decentrale regels)
- [Artikel 4.9](artikel_4-9.md) — (gemeente bevoegd gezag voor rijksregels)
- [Artikel 4.10](artikel_4-10.md) — (bevoegd gezag voor rijksregels over wateractiviteiten)
- [Artikel 4.11](artikel_4-11.md) — (provincie bevoegd gezag voor rijksregels)
- [Artikel 4.12](artikel_4-12.md) — (rijk bevoegd gezag voor rijksregels)
- [Artikel 4.13](artikel_4-13.md) — (bevoegd gezag rijksregels in combinatie met een omgevingsvergunning)
- [Artikel 4.13a](artikel_4-13a.md) — (flexibiliteitsregeling bevoegd gezag)

### Afdeling 4.2. Voorbereidingsbescherming

- [Artikel 4.14](artikel_4-14.md) — (voorbereidingsbesluit omgevingsplan)
- [Artikel 4.15](artikel_4-15.md) — (voorbereidingsbesluit omgevingsverordening)
- [Artikel 4.16](artikel_4-16.md) — (voorbereidingsbesluit in verband met projectbesluit, instructieregels of instructies)

### Afdeling 4.3. Bijzondere bepalingen voor regels over activiteiten

### § 4.3.1. Decentrale regels

- [Artikel 4.17](artikel_4-17.md) — (actualisering in verband met omgevingsplanactiviteiten)
- [Artikel 4.18](artikel_4-18.md) — (aanwijzen moderniseringslocaties)
- [Artikel 4.19](artikel_4-19.md) — (regels over het uiterlijk van bouwwerken)
- [Artikel 4.19a](artikel_4-19a.md) — (geen belemmering projectbesluit en voorbereidingsbesluit)
- [Artikel 4.19b](artikel_4-19b.md) — (toepassing Wet Bibob bij wijziging omgevingsplan op aanvraag)

### § 4.3.2. Rijksregels

- [Artikel 4.20](artikel_4-20.md) — (rijksregels implementatie internationaalrechtelijke verplichtingen)
- [Artikel 4.21](artikel_4-21.md) — (rijksregels bouwwerken)
- [Artikel 4.22](artikel_4-22.md) — (rijksregels milieubelastende activiteiten)
- [Artikel 4.23](artikel_4-23.md) — (rijksregels wateractiviteiten)
- [Artikel 4.24](artikel_4-24.md) — (rijksregels mijnbouwlocatieactiviteiten)
- [Artikel 4.25](artikel_4-25.md) — (rijksregels beperkingengebiedactiviteiten wegen)
- [Artikel 4.26](artikel_4-26.md) — (rijksregels beperkingengebiedactiviteiten mijnbouwinstallatie in een waterstaatswerk)
- [Artikel 4.27](artikel_4-27.md) — (rijksregels gelegenheid bieden tot zwemmen en baden)
- [Artikel 4.28](artikel_4-28.md) — (rijksregels cultureel erfgoed)
- [Artikel 4.29](artikel_4-29.md) — (rijksregels werelderfgoed)
- [Artikel 4.30](artikel_4-30.md) — (rijksregels activiteiten natuurgebieden)
- [Artikel 4.31](artikel_4-31.md) — (rijksregels jacht, populatiebeheer en schadebestrijding)
- [Artikel 4.32](artikel_4-32.md) — (rijksregels middelen, methoden en installaties vangen of doden dieren)
- [Artikel 4.33](artikel_4-33.md) — (rijksregels walvissen)
- [Artikel 4.34](artikel_4-34.md) — (rijksregels exoten)
- [Artikel 4.35](artikel_4-35.md) — (rijksregels houtopstanden)
- [Artikel 4.36](artikel_4-36.md) — (rijksregels handel en onder zich hebben van dieren, planten en producten)
- [Artikel 4.37](artikel_4-37.md) — (rijksregels hout en houtproducten)
- [Artikel 4.37a](artikel_4-37a.md) — (rijksregels ontbossingsvrije grondstoffen en producten)
- [Artikel 4.38](artikel_4-38.md) — (rijksregels flora- en fauna-activiteiten)
- [Artikel 4.39](artikel_4-39.md) — (rijksregels landinrichting)

## Hoofdstuk 5. De omgevingsvergunning en het projectbesluit

### Afdeling 5.1. De omgevingsvergunning

### § 5.1.1. Verbodsbepalingen

- [Artikel 5.1](artikel_5-1.md) — (omgevingsvergunningplichtige activiteiten wet)
- [Artikel 5.2](artikel_5-2.md) — (afbakening vergunningplicht artikel 5.1)
- [Artikel 5.3](artikel_5-3.md) — (omgevingsvergunningplicht waterschapsverordening)
- [Artikel 5.4](artikel_5-4.md) — (omgevingsvergunningplicht omgevingsverordening)
- [Artikel 5.5](artikel_5-5.md) — (verbod handelen in strijd met voorschriften omgevingsvergunning)
- [Artikel 5.6](artikel_5-6.md) — (verbod in stand laten zonder vergunning gebouwd bouwwerk)

### § 5.1.2. Reikwijdte aanvraag omgevingsvergunning en aanwijzing bevoegd gezag

- [Artikel 5.7](artikel_5-7.md) — (aanvraag los of gelijktijdig)
- [Artikel 5.8](artikel_5-8.md) — (bevoegd gezag gemeente aanvraag één activiteit)
- [Artikel 5.9](artikel_5-9.md) — (bevoegd gezag aanvraag één wateractiviteit)
- [Artikel 5.9a](artikel_5-9a.md) — (bevoegd gezag aanvraag één jachtgeweeractiviteit)
- [Artikel 5.10](artikel_5-10.md) — (bevoegd gezag provincie aanvraag één activiteit anders dan in artikel 5.9)
- [Artikel 5.11](artikel_5-11.md) — (bevoegd gezag Rijk aanvraag één activiteit anders dan in artikel 5.9)
- [Artikel 5.12](artikel_5-12.md) — (bevoegd gezag aanvraag meer activiteiten)
- [Artikel 5.13](artikel_5-13.md) — (eens bevoegd gezag altijd bevoegd gezag)
- [Artikel 5.14](artikel_5-14.md) — (bevoegd gezag grondgebiedoverstijgende aanvraag)
- [Artikel 5.15](artikel_5-15.md) — (bevoegd gezag toepassing paragraaf 5.1.5)
- [Artikel 5.16](artikel_5-16.md) — (flexibiliteitsregeling bevoegd gezag)

### § 5.1.3. De beoordeling van de aanvraag

- [Artikel 5.17](artikel_5-17.md)
- [Artikel 5.18](artikel_5-18.md) — (beoordelingsregels aanvraag artikel 5.1-activiteiten bij algemene maatregel van bestuur)
- [Artikel 5.19](artikel_5-19.md) — (beoordelingsregels aanvraag artikel 5.1-activiteiten in omgevingsverordening)
- [Artikel 5.20](artikel_5-20.md) — (artikel 5.18 beoordelingsregels aanvraag bouwactiviteit)
- [Artikel 5.21](artikel_5-21.md) — (artikel 5.18 beoordelingsregels aanvraag omgevingsplanactiviteit)
- [Artikel 5.22](artikel_5-22.md) — (artikel 5.18 beoordelingsregels aanvraag rijksmonumentenactiviteit)
- [Artikel 5.23](artikel_5-23.md) — (artikel 5.18 beoordelingsregels aanvraag ontgrondingsactiviteit)
- [Artikel 5.24](artikel_5-24.md) — (artikel 5.18 beoordelingsregels aanvraag wateractiviteit)
- [Artikel 5.25](artikel_5-25.md)
- [Artikel 5.26](artikel_5-26.md) — (artikel 5.18 beoordelingsregels aanvraag milieubelastende activiteit)
- [Artikel 5.27](artikel_5-27.md) — (artikel 5.18 beoordelingsregels aanvraag mijnbouwlocatieactiviteit)
- [Artikel 5.28](artikel_5-28.md) — (artikel 5.18 beoordelingsregels beperkingengebiedactiviteit anders dan een wateractiviteit)
- [Artikel 5.29](artikel_5-29.md) — (artikel 5.18 beoordelingsregels aanvraag Natura 2000-activiteit en flora- en fauna-activiteit)
- [Artikel 5.29a](artikel_5-29a.md) — (artikel 5.18 beoordelingsregels aanvraag jachtgeweeractiviteit en valkeniersactiviteit)
- [Artikel 5.30](artikel_5-30.md) — (beoordelingsregels artikel 5.3- en 5.4-activiteiten)
- [Artikel 5.31](artikel_5-31.md) — (weigeren vergunning vanwege Wet bibob)
- [Artikel 5.32](artikel_5-32.md) — (weigeren vergunning vanwege ernstige gezondheidsrisico’s)
- [Artikel 5.33](artikel_5-33.md) — (verlenen of weigeren vergunning vanwege instemming)
- [Artikel 5.33a](artikel_5-33a.md) — (gedeeltelijke verlening omgevingsvergunning bij aanvraag meer activiteiten)

### § 5.1.4. Inhoud en werking

- [Artikel 5.34](artikel_5-34.md) — (voorschriften omgevingsvergunning)
- [Artikel 5.35](artikel_5-35.md)
- [Artikel 5.36](artikel_5-36.md) — (termijnstelling in omgevingsvergunning)
- [Artikel 5.36a](artikel_5-36a.md) — (termijnstelling seizoensgebonden en drijvende bouwwerken)
- [Artikel 5.36b](artikel_5-36b.md) — (conversie omgevingsvergunning wateractiviteit vanwege nieuwe vergunningplicht stortingsactiviteit op zee)
- [Artikel 5.37](artikel_5-37.md) — (normadressaat omgevingsvergunning en aanwijzing vergunninghouder)
- [Artikel 5.37a](artikel_5-37a.md) — (verantwoordelijkheidsverdeling vergunninghouders)

### § 5.1.5. Actualisering, wijziging, intrekking en revisievergunning

- [Artikel 5.38](artikel_5-38.md) — (actualisering omgevingsvergunning)
- [Artikel 5.39](artikel_5-39.md) — (verplichting tot wijziging voorschriften omgevingsvergunning en intrekking omgevingsvergunning)
- [Artikel 5.40](artikel_5-40.md) — (bevoegdheid tot wijziging voorschriften omgevingsvergunning en intrekking omgevingsvergunning)
- [Artikel 5.41](artikel_5-41.md) — (toepassing artikelen 5.39 en 5.40 op verzoek instemmingsorgaan)
- [Artikel 5.42](artikel_5-42.md) — (invulling algemene maatregel van bestuur artikelen 5.39 en 5.40)
- [Artikel 5.43](artikel_5-43.md) — (revisievergunning)

### Afdeling 5.2. Projectprocedure

### § 5.2.1. Algemene bepalingen voor het projectbesluit

- [Artikel 5.44](artikel_5-44.md) — (bevoegd gezag projectbesluit)
- [Artikel 5.44a](artikel_5-44a.md) — (voorrangsregel bevoegd gezag projectbesluit)
- [Artikel 5.44b](artikel_5-44b.md) — (flexibiliteitsregeling projectbesluit Rijk)
- [Artikel 5.45](artikel_5-45.md) — (coördinatie uitvoeringsbesluiten)
- [Artikel 5.45a](artikel_5-45a.md) — (bevoegdheid tot indeplaatstreding)
- [Artikel 5.46](artikel_5-46.md) — (projectbesluit voor hoofdinfrastructuur en primaire waterkeringen)

### § 5.2.2. Voornemen, verkenning en voorkeursbeslissing

- [Artikel 5.47](artikel_5-47.md) — (voornemen)
- [Artikel 5.48](artikel_5-48.md) — (verkenning)
- [Artikel 5.49](artikel_5-49.md) — (voorkeursbeslissing)
- [Artikel 5.50](artikel_5-50.md) — (uitwerken of wijzigen projectbesluit zonder paragraaf 5.2.2)

### § 5.2.3. Projectbesluit

- [Artikel 5.51](artikel_5-51.md) — (inhoud projectbesluit)
- [Artikel 5.52](artikel_5-52.md) — (integraal besluit)
- [Artikel 5.53](artikel_5-53.md) — (beoordelingsregels)
- [Artikel 5.53a](artikel_5-53a.md) — (geen belemmering projectbesluit en voorbereidingsbesluit)
- [Artikel 5.54](artikel_5-54.md) — (uitwerking binnen besluit)

### § 5.2.4. Gemeentelijke projecten van publiek belang

- [Artikel 5.55](artikel_5-55.md) — (gemeentelijk project van publiek belang)

## Hoofdstuk 8. Aanvullende regels populatiebeheer, schadebestrijding en jacht

- [Artikel 8.1](artikel_8-1.md) — (faunabeheereenheden en faunabeheerplannen)
- [Artikel 8.2](artikel_8-2.md) — (bijzondere bepaling over aansluitplicht bij wildbeheereenheid)
- [Artikel 8.3](artikel_8-3.md) — (bijzondere bepaling over de jacht)
- [Artikel 8.4](artikel_8-4.md) — (bijzondere bepaling over aansprakelijkheidsverzekering jachtgeweren)
- [Artikel 8.5](artikel_8-5.md) — (afpalingsrecht eendenkooien)

## Hoofdstuk 9. Voorkeursrecht

### Afdeling 9.1. Vestiging en gelding van een voorkeursrecht

- [Artikel 9.1](artikel_9-1.md) — (grondslag en bevoegdheid vestiging voorkeursrecht op naam van gemeente, provincie of Staat)
- [Artikel 9.2](artikel_9-2.md) — (exclusiviteit voorkeursrecht)
- [Artikel 9.3](artikel_9-3.md) — (vestigen nieuw voorkeursrecht)
- [Artikel 9.4](artikel_9-4.md) — (geldingsduur voorkeursrecht)
- [Artikel 9.5](artikel_9-5.md) — (intrekking en verval van voorkeursrecht of vernietiging van voorkeursrechtbeschikking)

### Afdeling 9.2. Vervreemding na vestiging van een voorkeursrecht

### § 9.2.1. Bevoegd gezag

- [Artikel 9.6](artikel_9-6.md) — (bevoegd gezag)

### § 9.2.2. Hoofdregel en uitzonderingen daarop

- [Artikel 9.7](artikel_9-7.md) — (hoofdregel bij vervreemding)
- [Artikel 9.8](artikel_9-8.md) — (uitzonderingen op hoofdregel)
- [Artikel 9.9](artikel_9-9.md) — (uitzondering op hoofdregel bij vervreemding vanwege een gesloten overeenkomst)
- [Artikel 9.10](artikel_9-10.md) — (uitzondering op hoofdregel bij vervreemding vanwege gewichtige redenen)

### § 9.2.3. Vervreemding aan een gemeente, een provincie of de Staat

- [Artikel 9.12](artikel_9-12.md) — (uitnodiging tot onderhandeling over vervreemding aan gemeente, provincie of Staat)
- [Artikel 9.13](artikel_9-13.md) — (beslistermijn voor besluit over bereidheid tot verkrijging)
- [Artikel 9.14](artikel_9-14.md) — (rechtsgevolg ontbreken bereidheid of overschrijding van beslistermijn)

### § 9.2.4. Gerechtelijke procedure tot vaststelling van de prijs of tot overdracht van het goed

- [Artikel 9.15](artikel_9-15.md) — (toepassingsbereik)
- [Artikel 9.16](artikel_9-16.md) — (verzoek om gerechtelijke procedure tot vaststelling van de prijs)
- [Artikel 9.17](artikel_9-17.md) — (rechtsgevolg niet indienen of intrekken verzoek)
- [Artikel 9.18](artikel_9-18.md) — (verzoek om gerechtelijke procedure tot overdracht van het goed)
- [Artikel 9.19](artikel_9-19.md) — (rechtsgevolg afwijzing verzoek tot overdracht van het goed)

### § 9.2.5. Notariële akte tot levering van de onroerende zaak

- [Artikel 9.20](artikel_9-20.md) — (notariële akte tot levering)
- [Artikel 9.21](artikel_9-21.md) — (inschrijving notariële akte tot levering)

### § 9.2.6. Nietigheid van rechtshandelingen in strijd met voorkeursrecht

- [Artikel 9.22](artikel_9-22.md) — (nietigheid van rechtshandelingen in strijd met voorkeursrecht)

## Hoofdstuk 10. Gedoogplichten

### Afdeling 10.1. Algemene bepalingen

- [Artikel 10.1](artikel_10-1.md) — (begripsbepalingen)
- [Artikel 10.1a](artikel_10-1a.md) — (toegang tot de onroerende zaak)

### Afdeling 10.2. Gedoogplichten van rechtswege

- [Artikel 10.2](artikel_10-2.md) — (gedoogplichten wegen en waterstaatswerken)
- [Artikel 10.3](artikel_10-3.md) — (gedoogplichten waterbeheer)
- [Artikel 10.4](artikel_10-4.md) — informatieplicht voorgenomen activiteiten
- [Artikel 10.5](artikel_10-5.md) — (bevoegdheid tot betreden plaatsen)
- [Artikel 10.6](artikel_10-6.md) — (gedoogplichten Wet milieubeheer)
- [Artikel 10.7](artikel_10-7.md) — (gedoogplicht Wet luchtvaart)
- [Artikel 10.8](artikel_10-8.md) — (gedoogplichten Spoorwegwet en Wet lokaal spoor)
- [Artikel 10.9](artikel_10-9.md) — (gedoogplicht Mijnbouwwet)
- [Artikel 10.10](artikel_10-10.md) — (gedoogplicht zwemwater)
- [Artikel 10.10a](artikel_10-10a.md) — (gedoogplicht maatregelen toevalsvondst van verontreiniging op of in de bodem)
- [Artikel 10.10b](artikel_10-10b.md) — (gedoogplicht natuurgebieden)
- [Artikel 10.10c](artikel_10-10c.md) — (gedoogplicht voorbereiding landinrichting)
- [Artikel 10.10d](artikel_10-10d.md) — (gedoogplicht landinrichting)
- [Artikel 10.10e](artikel_10-10e.md) — (gedoogplicht verrichten werkzaamheden instructie)
- [Artikel 10.10f](artikel_10-10f.md) — (gedoogplichten herverkaveling)
- [Artikel 10.10g](artikel_10-10g.md) — (gedoogplichten tijdelijk in gebruik gegeven percelen)
- [Artikel 10.10h](artikel_10-10h.md) — (gedoogplichten voorbereidende werkzaamheden onteigening)
- [Artikel 10.10i](artikel_10-10i.md) — (gedoogplichten waterstoftransportnet)
- [Artikel 10.10j](artikel_10-10j.md) — (gedoogplicht vanwege het maken van een ontwerp)

### Afdeling 10.3. Bij beschikking op te leggen gedoogplichten

### § 10.3.1. Algemene bepalingen

- [Artikel 10.11](artikel_10-11.md) — (toepassingscriteria)
- [Artikel 10.12](artikel_10-12.md) — (op aanvraag en ambtshalve)

### § 10.3.2. Gedoogplichten

- [Artikel 10.13](artikel_10-13.md) — (gedoogplichten infrastructuur en water)
- [Artikel 10.13a](artikel_10-13a.md) — (gedoogplicht stortplaatsen)
- [Artikel 10.13b](artikel_10-13b.md) — (gedoogplicht nazorg bodem)
- [Artikel 10.14](artikel_10-14.md) — (gedoogplichten energie en mijnbouw)
- [Artikel 10.15](artikel_10-15.md) — (gedoogplicht Uitvoeringswet Nederlands-Duits Grensverdrag)
- [Artikel 10.16](artikel_10-16.md) — (gedoogplichten ontgrondingen)
- [Artikel 10.17](artikel_10-17.md) — (gedoogplichten waterstaatswerken)
- [Artikel 10.18](artikel_10-18.md) — (gedoogplicht luchtverontreiniging)
- [Artikel 10.19](artikel_10-19.md) — (gedoogplichten archeologisch onderzoek)
- [Artikel 10.19a](artikel_10-19a.md) — (gedoogplicht defensiewerken)
- [Artikel 10.20](artikel_10-20.md) — (gedoogplicht vanwege het maken van een ontwerp)
- [Artikel 10.21](artikel_10-21.md) — (gedoogplicht andere werken van algemeen belang)
- [Artikel 10.21a](artikel_10-21a.md) — (gedoogplicht verontreiniging van de bodem zorgplicht of ongewoon voorval)

### § 10.3.3. De gedoogplichtbeschikking

- [Artikel 10.22](artikel_10-22.md) — (inhoud gedoogplichtbeschikking)
- [Artikel 10.23](artikel_10-23.md) — (wijziging van een gedoogplichtbeschikking)

### § 10.3.4. Bijzondere bepalingen

- [Artikel 10.24](artikel_10-24.md) — (bomen en beplantingen)
- [Artikel 10.25](artikel_10-25.md) — (rechtsopvolging)
- [Artikel 10.26](artikel_10-26.md)
- [Artikel 10.27](artikel_10-27.md) — (opruimen van een werk van algemeen belang)
- [Artikel 10.28](artikel_10-28.md) — (eigendom van een werk van algemeen belang)

### Afdeling 10.4. Overig

- [Artikel 10.29](artikel_10-29.md) — (gedoogplicht maatregelen populaties dieren en planten)

## Hoofdstuk 11. Onteigening

### Afdeling 11.1. Algemene bepalingen

- [Artikel 11.1](artikel_11-1.md) — (algemeen belang)
- [Artikel 11.2](artikel_11-2.md) — (onteigenaar)

### Afdeling 11.2. Onteigeningsbeschikking

- [Artikel 11.3](artikel_11-3.md) — (aanwijzing van te onteigenen onroerende zaken)
- [Artikel 11.4](artikel_11-4.md) — (bevoegd gezag)
- [Artikel 11.5](artikel_11-5.md) — (criteria: onteigeningsbelang, noodzaak en urgentie)
- [Artikel 11.6](artikel_11-6.md) — (grondslagen onteigeningsbelang)
- [Artikel 11.7](artikel_11-7.md) — (onderbouwing noodzaak)
- [Artikel 11.8](artikel_11-8.md) — (onderbouwing noodzaak in verband met de openbare orde)
- [Artikel 11.9](artikel_11-9.md) — (onderbouwing noodzaak in verband met de Opiumwet)
- [Artikel 11.10](artikel_11-10.md) — (onderbouwing noodzaak in verband met de leefbaarheid, gezondheid en veiligheid)
- [Artikel 11.11](artikel_11-11.md) — (onderbouwing urgentie)
- [Artikel 11.12](artikel_11-12.md) — (vervallen onteigeningsbeschikking)
- [Artikel 11.13](artikel_11-13.md) — (geen coördinatie met andere besluiten)

### Afdeling 11.3. Schadeloosstelling bij onteigening

- [Artikel 11.14](artikel_11-14.md) — (verzoekprocedure schadeloosstelling)

### Afdeling 11.4. Onteigeningsakte

- [Artikel 11.15](artikel_11-15.md) — (verzoek verlijden onteigeningsakte)
- [Artikel 11.16](artikel_11-16.md) — (vereisten verlijden onteigeningsakte)
- [Artikel 11.17](artikel_11-17.md) — (ondertekening onteigeningsakte)
- [Artikel 11.18](artikel_11-18.md) — (rechtsgevolgen inschrijven onteigeningsakte)
- [Artikel 11.19](artikel_11-19.md) — (lasten en belastingen)
- [Artikel 11.20](artikel_11-20.md) — (inbezitstelling na inschrijving onteigeningsakte)

### Afdeling 11.5. Niet verwezenlijken onteigeningsbelang

- [Artikel 11.21](artikel_11-21.md) — (rechtsgevolgen niet verwezenlijken onteigeningsbelang)

## Hoofdstuk 12. Bijzondere instrumenten voor het inrichten van gebieden

### Afdeling 12.1. Algemene bepalingen

### § 12.1.1. Begripsbepalingen en toepassingsbereik

- [Artikel 12.1](artikel_12-1.md) — (begripsbepalingen)
- [Artikel 12.2](artikel_12-2.md) — (positie zakelijk gerechtigden)

### § 12.1.2. Algemene bepalingen voor landinrichting

- [Artikel 12.3](artikel_12-3.md) — (landinrichting)
- [Artikel 12.4](artikel_12-4.md) — (bevoegdheid tot landinrichting)
- [Artikel 12.5](artikel_12-5.md) — (locaties die ook een militaire functie vervullen)
- [Artikel 12.6](artikel_12-6.md) — (raming kosten herverkaveling en aandeel voor gezamenlijke eigenaren)

### Afdeling 12.2. Inrichtingsbesluit

### § 12.2.1. Inrichtingsbesluit

- [Artikel 12.7](artikel_12-7.md) — (vaststellen inrichtingsbesluit)
- [Artikel 12.8](artikel_12-8.md) — (inhoud inrichtingsbesluit)
- [Artikel 12.9](artikel_12-9.md) — (inhoud inrichtingsbesluit: openbaarheid van wegen)
- [Artikel 12.10](artikel_12-10.md) — (bestaande rechten en gebruikstoestand)

### § 12.2.2. Toedeling van eigendom, beheer en onderhoud van voorzieningen van openbaar nut

- [Artikel 12.11](artikel_12-11.md) — (toedeling eigendom, beheer en onderhoud wegen en eigendom waterstaatswerken)
- [Artikel 12.12](artikel_12-12.md) — (regels voor toedeling eigendom, beheer en onderhoud wegen en eigendom waterstaatswerken)
- [Artikel 12.13](artikel_12-13.md) — (toedeling eigendom, beheer en onderhoud gebieden en andere voorzieningen van openbaar nut)
- [Artikel 12.14](artikel_12-14.md) — (tijdstip overgang beheer of onderhoud wegen)
- [Artikel 12.15](artikel_12-15.md) — (afwijkende regeling overgang beheer of onderhoud wegen)

### Afdeling 12.3. Uitvoering van landinrichting

### § 12.3.1. Algemene bepalingen

- [Artikel 12.16](artikel_12-16.md) — (bevoegd gezag uitvoering)
- [Artikel 12.17](artikel_12-17.md) — (fasering uitvoering)

### § 12.3.2. Verrichten van werkzaamheden

- [Artikel 12.18](artikel_12-18.md) — (instructie tot verrichten werkzaamheden)
- [Artikel 12.19](artikel_12-19.md) — (verrichten werkzaamheden na beschrijving)

### Afdeling 12.4. Herverkaveling

### § 12.4.1. Algemene bepalingen

- [Artikel 12.20](artikel_12-20.md) — (bevoegd gezag)
- [Artikel 12.21](artikel_12-21.md) — (tijdelijk in gebruik geven percelen)

### § 12.4.2. Het ruilbesluit

- [Artikel 12.22](artikel_12-22.md) — (vaststellen ruilbesluit)
- [Artikel 12.23](artikel_12-23.md) — (lijst van rechthebbenden)
- [Artikel 12.24](artikel_12-24.md) — (bepalingen over kavels en rechten)
- [Artikel 12.25](artikel_12-25.md) — (uitweg kavel)
- [Artikel 12.26](artikel_12-26.md) — (aanspraak eigenaar: aard, hoedanigheid en gebruiksmogelijkheden)
- [Artikel 12.27](artikel_12-27.md) — (aanspraak pachter bij toewijzing)
- [Artikel 12.28](artikel_12-28.md) — (bestaande en nieuwe pachtverhoudingen)
- [Artikel 12.29](artikel_12-29.md) — (korting)
- [Artikel 12.30](artikel_12-30.md) — (aanspraak eigenaar: oppervlakte)
- [Artikel 12.31](artikel_12-31.md) — (algehele vergoeding in geld na korting bij onrendabele kavels)
- [Artikel 12.32](artikel_12-32.md) — (betaling bij toedeling percelen voor voorzieningen van openbaar nut)
- [Artikel 12.33](artikel_12-33.md) — (algehele vergoeding in geld bij toedeling percelen voor voorzieningen van openbaar nut)
- [Artikel 12.34](artikel_12-34.md) — (waardering percelen voor voorzieningen van openbaar nut)
- [Artikel 12.35](artikel_12-35.md) — (beperkte rechten en conservatoir en executoriaal beslag)

### § 12.4.3. Het besluit geldelijke regelingen

- [Artikel 12.36](artikel_12-36.md) — (vaststellen besluit geldelijke regelingen)
- [Artikel 12.37](artikel_12-37.md) — (inhoud besluit geldelijke regelingen)
- [Artikel 12.38](artikel_12-38.md) — (schatting en voorbereiding besluit geldelijke regelingen)
- [Artikel 12.39](artikel_12-39.md) — (verrekening)
- [Artikel 12.40](artikel_12-40.md) — (verrekening waardevermeerdering)
- [Artikel 12.41](artikel_12-41.md) — (titel voor vorderingen)

### Afdeling 12.5. Overige bepalingen

- [Artikel 12.42](artikel_12-42.md) — (geldelijke gevolgen vermindering schuldplichtigheid)
- [Artikel 12.43](artikel_12-43.md) — (rechtsgevolg inschrijving uitspraak)

### Afdeling 12.6. Kavelruil

- [Artikel 12.44](artikel_12-44.md) — (kavelruilovereenkomst)
- [Artikel 12.45](artikel_12-45.md) — (inschrijving kavelruilovereenkomst)
- [Artikel 12.46](artikel_12-46.md) — (toepasselijkheid andere bepalingen)
- [Artikel 12.47](artikel_12-47.md) — (kavelruil landelijk gebied)

## Hoofdstuk 13. Financiële bepalingen

### Afdeling 13.1. Leges

- [Artikel 13.1](artikel_13-1.md) — (heffen van rechten Rijk)
- [Artikel 13.1a](artikel_13-1a.md) — (heffen van rechten gemeente, waterschap en provincie)
- [Artikel 13.2](artikel_13-2.md) — (berekening en bedragen rechten en doelbelastingen)
- [Artikel 13.2a](artikel_13-2a.md) — (betalingsverplichting instemmingsbevoegdheid)

### Afdeling 13.2. Vergoeding en verhaal van kosten

- [Artikel 13.3](artikel_13-3.md) — (vergoeding van extra kosten bestuursorganen)
- [Artikel 13.3a](artikel_13-3a.md) — (verhaal van kosten bij verontreiniging fysieke leefomgeving)
- [Artikel 13.3b](artikel_13-3b.md) — (verhaal kosten waterstaatswerken of zuiveringtechnische werken)
- [Artikel 13.3c](artikel_13-3c.md) — (schadevergoedingsovereenkomst)
- [Artikel 13.3d](artikel_13-3d.md) — (verhalen van schadevergoeding bij beschikking)
- [Artikel 13.3e](artikel_13-3e.md) — (gebruiksvergoeding door initiatiefnemer)

### Afdeling 13.2a. Heffingen

- [Artikel 13.4](artikel_13-4.md) — (grondwaterbeschermingsheffing)
- [Artikel 13.4a](artikel_13-4a.md) — (ontgrondingenheffing)
- [Artikel 13.4b](artikel_13-4b.md) — (grondwateronttrekkingsheffing)

### Afdeling 13.3. Financiële bepalingen vanwege omgevingsvergunningen

- [Artikel 13.5](artikel_13-5.md) — (financiële zekerheid)
- [Artikel 13.6](artikel_13-6.md) — (financiële voorschriften voor een ontgrondingsactiviteit)

### Afdeling 13.4. Vergoeding voor adviezen van de Commissie voor de milieueffectrapportage

- [Artikel 13.7](artikel_13-7.md) — (vergoeding voor adviezen van de Commissie voor de milieueffectrapportage)

### Afdeling 13.5. Financiële bepalingen landinrichting

- [Artikel 13.7a](artikel_13-7a.md) — (positie zakelijk gerechtigden)
- [Artikel 13.8](artikel_13-8.md) — (kosten landinrichting)
- [Artikel 13.9](artikel_13-9.md) — (andere openbare lichamen en eigenaren)
- [Artikel 13.10](artikel_13-10.md) — (heffing en invordering kosten landinrichting)

### Afdeling 13.6. Kostenverhaal bij bouwactiviteiten en activiteiten vanwege gebruikswijzigingen

### § 13.6.1. Kostenverhaalsplicht en verbod

- [Artikel 13.11](artikel_13-11.md) — (verhalen van kosten)
- [Artikel 13.12](artikel_13-12.md) — (verbod activiteit te verrichten)

### § 13.6.2. Kostenverhaal langs privaatrechtelijke weg

- [Artikel 13.13](artikel_13-13.md) — (kostenverhaal bij overeenkomst)

### § 13.6.3. Kostenverhaal langs publiekrechtelijke weg

- [Artikel 13.14](artikel_13-14.md) — (kostenverhaal met tijdvak in omgevingsplan, omgevingsvergunning en projectbesluit)
- [Artikel 13.15](artikel_13-15.md) — (kostenverhaal zonder tijdvak in omgevingsplan)
- [Artikel 13.16](artikel_13-16.md) — (verdeling van de kosten)
- [Artikel 13.17](artikel_13-17.md) — (opbrengsten, waardevermeerdering en inbrengwaarde van gronden)
- [Artikel 13.18](artikel_13-18.md) — (wijze van kostenverhaal)
- [Artikel 13.19](artikel_13-19.md) — (betaling na aanvang activiteit)
- [Artikel 13.20](artikel_13-20.md) — (voorwaarden eindafrekening)
- [Artikel 13.21](artikel_13-21.md) — (hoogte en begrenzing van kostensoorten)

### Afdeling 13.7. Financiële bijdragen voor ontwikkelingen van een gebied

- [Artikel 13.22](artikel_13-22.md) — (financiële bijdragen voor ontwikkelingen van een gebied)
- [Artikel 13.23](artikel_13-23.md) — (verhaal van financiële bijdragen in omgevingsplan)
- [Artikel 13.24](artikel_13-24.md) — (wijze van verhaal van financiële bijdragen)

## Hoofdstuk 15. Schade

### Afdeling 15.1. Nadeelcompensatie

- [Artikel 15.1](artikel_15-1.md) — (toepassingsbereik)
- [Artikel 15.2](artikel_15-2.md) — (schade die niet voor vergoeding in aanmerking komt)
- [Artikel 15.3](artikel_15-3.md) — (schadebepaling als een omgevingsvergunning is vereist)
- [Artikel 15.4](artikel_15-4.md) — (aanvraag om schadevergoeding als geen omgevingsvergunning is vereist)
- [Artikel 15.5](artikel_15-5.md) — (actieve risicoaanvaarding)
- [Artikel 15.6](artikel_15-6.md) — (passieve risicoaanvaarding)
- [Artikel 15.7](artikel_15-7.md) — (normaal maatschappelijk risico)
- [Artikel 15.8](artikel_15-8.md) — (bevoegd gezag)
- [Artikel 15.9](artikel_15-9.md) — (delegatiegrondslag regels aanvraag schadevergoeding)
- [Artikel 15.10](artikel_15-10.md) — (delegatiegrondslag informatieverplichting)

### Afdeling 15.2. Schade bij gedoogplichten

- [Artikel 15.11](artikel_15-11.md) — (begripsbepalingen)
- [Artikel 15.12](artikel_15-12.md) — (schadevergoeding door initiatiefnemer)
- [Artikel 15.13](artikel_15-13.md) — (omvang schadevergoeding bij gedoogplichten afdeling 10.2 met uitzondering van artikel 10.3, derde lid)
- [Artikel 15.14](artikel_15-14.md) — (omvang schadevergoeding bij gedoogplichtbeschikkingen afdeling 10.3 en artikel 10.3, derde lid)
- [Artikel 15.15](artikel_15-15.md) — (bevoegde rechter)
- [Artikel 15.16](artikel_15-16.md) — (onderzoek en vergoeding schade bij grondwateronttrekkingen of infiltratie van water)

### Afdeling 15.3. Schadeloosstelling bij onteigening

### § 15.3.1. Recht op en vaststelling van schadeloosstelling bij onteigening

- [Artikel 15.17](artikel_15-17.md) — (recht op schadeloosstelling)
- [Artikel 15.18](artikel_15-18.md) — (omvang schadeloosstelling)
- [Artikel 15.19](artikel_15-19.md) — (schadeloosstelling huurverkoper)
- [Artikel 15.20](artikel_15-20.md) — (peildatum)
- [Artikel 15.21](artikel_15-21.md) — (schadeverhogende veranderingen)
- [Artikel 15.22](artikel_15-22.md) — (werkelijke waarde)
- [Artikel 15.23](artikel_15-23.md) — (invloed van werken en plannen voor werken)
- [Artikel 15.24](artikel_15-24.md) — (bepalen prijs bij complex)
- [Artikel 15.25](artikel_15-25.md) — (invloed van tot uitvoering gekomen functies)
- [Artikel 15.26](artikel_15-26.md) — (wettelijke rente)
- [Artikel 15.27](artikel_15-27.md) — (schakelbepaling voor rechten)
- [Artikel 15.28](artikel_15-28.md) — (schadeloosstelling huurder)
- [Artikel 15.29](artikel_15-29.md) — (schadeloosstelling pachter)
- [Artikel 15.30](artikel_15-30.md) — (positie hypotheekhouder en ingeschreven beslaglegger – schadeloosstelling)
- [Artikel 15.31](artikel_15-31.md) — (positie hypotheekhouder en ingeschreven beslaglegger – voorlopige schadeloosstelling)
- [Artikel 15.32](artikel_15-32.md) — (vervallen erfdienstbaarheid en kwalitatieve verplichting)
- [Artikel 15.33](artikel_15-33.md) — (positie vruchtgebruiker)
- [Artikel 15.34](artikel_15-34.md) — (positie bezwaarde erfgenaam)
- [Artikel 15.35](artikel_15-35.md) — (schadeloosstelling huurkoper)

### § 15.3.2. De gerechtelijke procedure tot vaststelling van de schadeloosstelling

- [Artikel 15.36](artikel_15-36.md) — (toepasselijkheid Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering)
- [Artikel 15.37](artikel_15-37.md) — (aanbod in verzoekschrift)
- [Artikel 15.38](artikel_15-38.md) — (gevolmachtigde, bewindvoerder of benoemen van derde)
- [Artikel 15.39](artikel_15-39.md) — (benoeming deskundigen)
- [Artikel 15.40](artikel_15-40.md) — (eisen aan onderzoek ter plaatse door deskundigen)
- [Artikel 15.41](artikel_15-41.md) — (belanghebbenden die niet zijn opgeroepen)
- [Artikel 15.42](artikel_15-42.md) — (deskundigenbericht)
- [Artikel 15.43](artikel_15-43.md) — (tussenbeschikking voorlopige schadeloosstelling)
- [Artikel 15.44](artikel_15-44.md) — (mondelinge behandeling na deskundigenbericht)
- [Artikel 15.45](artikel_15-45.md) — (eindbeschikking schadeloosstelling)
- [Artikel 15.46](artikel_15-46.md) — (kosten schadeloosstellingsprocedure)
- [Artikel 15.47](artikel_15-47.md) — (kosten minnelijk overleg en voorbereidingsprocedure onteigeningsprocedure)
- [Artikel 15.48](artikel_15-48.md) — (beroep in cassatie)

### § 15.3.3. Overige bepalingen

- [Artikel 15.49](artikel_15-49.md) — (consignatie na weigering ontvangst schadeloosstelling)
- [Artikel 15.50](artikel_15-50.md) — (beslag op schadeloosstelling of voorlopige schadeloosstelling)
- [Artikel 15.51](artikel_15-51.md) — (schadeloosstelling bij niet-tijdige inschrijving onteigeningsakte)

### Afdeling 15.4. Schadevergoeding bij voorkeursrechten

- [Artikel 15.52](artikel_15-52.md) — (schadevergoeding voorkeursrecht)

### Afdeling 15.5. Schade door in het wild levende dieren

- [Artikel 15.53](artikel_15-53.md) — (tegemoetkoming schade aangericht door in het wild levende dieren)

## Hoofdstuk 16. Procedures

### Afdeling 16.1. Elektronisch verkeer en gebruik van gegevens en methoden

### § 16.1.1. Elektronisch verkeer

- [Artikel 16.1](artikel_16-1.md) — (elektronisch verkeer)
- [Artikel 16.2](artikel_16-2.md) — (totstandkoming consolidatie omgevingsplan)
- [Artikel 16.3](artikel_16-3.md)
- [Artikel 16.4](artikel_16-4.md)

### § 16.1.2. Gebruik van gegevens en methoden

- [Artikel 16.5](artikel_16-5.md) — (houdbaarheid onderzoeksgegevens)
- [Artikel 16.6](artikel_16-6.md) — (beoordeling van gevolgen)

### Afdeling 16.2. Coördinatie en betrokkenheid andere bestuursorganen

### § 16.2.1. Toepassing afdeling 3.5 Algemene wet bestuursrecht

- [Artikel 16.7](artikel_16-7.md) — (toepassing coördinatieregeling Awb)
- [Artikel 16.7a](artikel_16-7a.md) — (bevordering toepassing afdeling 3.5 Algemene wet bestuursrecht)
- [Artikel 16.8](artikel_16-8.md) — (koepelconcept)

### § 16.2.2. Aanvullende bepalingen voor coördinatie van de vergunningverlening voor een milieubelastende activiteit en wateractiviteit in gevallen als bedoeld in artikel 16.7, eerste lid, onder b

- [Artikel 16.9](artikel_16-9.md) — (toepassingsbereik paragraaf 16.2.2)
- [Artikel 16.10](artikel_16-10.md) — (buiten behandeling laten aanvraag)
- [Artikel 16.11](artikel_16-11.md) — (advies)
- [Artikel 16.12](artikel_16-12.md) — (termijn gelding omgevingsvergunningen)
- [Artikel 16.13](artikel_16-13.md) — (instructie op initiatief algemeen bevoegd gezag)
- [Artikel 16.14](artikel_16-14.md) — (instructie op initiatief bevoegd gezag water)

### § 16.2.2a. Coördinatie omgevingsplan en omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit

- [Artikel 16.14a](artikel_16-14a.md) — (coördinatie omgevingsplan en omgevingsvergunning)

### § 16.2.3. Betrokkenheid van andere bestuursorganen

- [Artikel 16.15](artikel_16-15.md) — (advies)
- [Artikel 16.15a](artikel_16-15a.md) — (verplichte aanwijzing adviseurs)
- [Artikel 16.15b](artikel_16-15b.md) — (doorwerking advies gemeenteraad bij beslissingen op aanvragen omgevingsvergunning of instemming bij die beslissingen)
- [Artikel 16.16](artikel_16-16.md) — (instemming)
- [Artikel 16.17](artikel_16-17.md) — (gronden verlenen of onthouden instemming)
- [Artikel 16.18](artikel_16-18.md) — (termijn instemming; geen fictieve instemming)
- [Artikel 16.19](artikel_16-19.md) — (advies en instemming bij ambtshalve besluit tot wijziging of intrekking van eerder besluit op aanvraag)
- [Artikel 16.20](artikel_16-20.md) — (advies en instemming bij projectbesluit)
- [Artikel 16.21](artikel_16-21.md) — (reactieve interventie)

### Afdeling 16.3. Totstandkomingsprocedures

### § 16.3.1. Toepassing afdeling 3.4 Algemene wet bestuursrecht

- [Artikel 16.22](artikel_16-22.md) — (toepassing paragraaf 16.3.1)
- [Artikel 16.23](artikel_16-23.md) — (kring inspraakgerechtigden)
- [Artikel 16.24](artikel_16-24.md) — (intrekking of wijziging)

### § 16.3.1a. Geluidproductieplafonds

- [Artikel 16.24a](artikel_16-24a.md) — (toepassing afdeling 3.4 Algemene wet bestuursrecht)

### § 16.3.2. Zwemlocaties

- [Artikel 16.25](artikel_16-25.md) — (toepassing afdeling 3.4 Algemene wet bestuursrecht)

### § 16.3.2a. Natura 2000-gebieden

- [Artikel 16.25a](artikel_16-25a.md) — (toepassing afdeling 3.4 Algemene wet bestuursrecht)

### § 16.3.3. Omgevingsvisie

- [Artikel 16.26](artikel_16-26.md) — (toepassing afdeling 3.4 Algemene wet bestuursrecht)

### § 16.3.4. Programma’s

- [Artikel 16.27](artikel_16-27.md) — (toepassing afdeling 3.4 Algemene wet bestuursrecht)
- [Artikel 16.28](artikel_16-28.md) — (voorbereiding stroomgebiedsbeheerplan en overstromingsrisicobeheerplan)

### § 16.3.5. Omgevingsplan, waterschapsverordening en omgevingsverordening

- [Artikel 16.29](artikel_16-29.md) — (kennisgeving voornemen)
- [Artikel 16.30](artikel_16-30.md) — (toepassing Algemene wet bestuursrecht)
- [Artikel 16.31](artikel_16-31.md) — (zienswijzen)
- [Artikel 16.32](artikel_16-32.md) — (toepassing afdeling 3.4 Algemene wet bestuursrecht)

### § 16.3.5a. Peilbesluit

- [Artikel 16.32a](artikel_16-32a.md) — (toepassing afdeling 3.4 Algemene wet bestuursrecht)

### § 16.3.6. Voorkeursrechtbeschikking

- [Artikel 16.32b](artikel_16-32b.md) — (kennisgeving en terinzagelegging voorkeursrechtbeschikking)
- [Artikel 16.32c](artikel_16-32c.md) — (bezwaar)

### § 16.3.7. Gedoogplichtbeschikking

- [Artikel 16.33](artikel_16-33.md) — (toepassing afdeling 3.4 Algemene wet bestuursrecht en bekendmaking)
- [Artikel 16.33a](artikel_16-33a.md) — (geen coördinatie met andere besluiten)

### § 16.3.8. Onteigeningsbeschikking

- [Artikel 16.33b](artikel_16-33b.md) — (voorbereiding onteigeningsbeschikking)
- [Artikel 16.33c](artikel_16-33c.md) — (toezending ontwerponteigeningsbeschikking)
- [Artikel 16.33d](artikel_16-33d.md) — (terinzagelegging en bekendmaking onteigeningsbeschikking)
- [Artikel 16.33e](artikel_16-33e.md) — (inwerkingtreding onteigeningsbeschikking)

### § 16.3.9. Landinrichting

- [Artikel 16.33f](artikel_16-33f.md) — (toepassing afdeling 3.4 Algemene wet bestuursrecht op inrichtingsbesluit)
- [Artikel 16.33g](artikel_16-33g.md) — (toepassing afdeling 3.4 Algemene wet bestuursrecht op besluit tot tijdelijk in gebruik geven)
- [Artikel 16.33h](artikel_16-33h.md) — (toepassing afdeling 3.4 Algemene wet bestuursrecht op ruilbesluit)
- [Artikel 16.33i](artikel_16-33i.md) — (toepassing afdeling 3.4 Algemene wet bestuursrecht op besluit geldelijke regelingen)
- [Artikel 16.33j](artikel_16-33j.md) — (vaststelling besluit geldelijke regelingen na gelijktijdige terinzagelegging met ruilbesluit)
- [Artikel 16.33k](artikel_16-33k.md) — (gewijzigd ontwerp besluit geldelijke regelingen)
- [Artikel 16.33l](artikel_16-33l.md) — (beroep inrichtingsbesluit bij toedeling buiten herverkavelingsblok)

### Afdeling 16.4. Milieueffectrapportage

### § 16.4.1. Milieueffectrapportage voor plannen en programma’s

- [Artikel 16.34](artikel_16-34.md) — (reikwijdte, bevoegd gezag plan-mer)
- [Artikel 16.35](artikel_16-35.md) — (uitzondering plan-mer-plicht)
- [Artikel 16.36](artikel_16-36.md) — (plan-mer-plichtige plannen of programma’s)
- [Artikel 16.37](artikel_16-37.md) — (gebruik andere plan-MER’en)
- [Artikel 16.38](artikel_16-38.md) — (raadpleging reikwijdte en detailniveau)
- [Artikel 16.39](artikel_16-39.md) — (advies Commissie voor de milieueffectrapportage)
- [Artikel 16.40](artikel_16-40.md) — (voorbereidingsprocedure plan of programma)
- [Artikel 16.41](artikel_16-41.md) — (plan of programma grondslag in het plan-MER)
- [Artikel 16.42](artikel_16-42.md) — (inhoud plan-MER)
- [Artikel 16.42a](artikel_16-42a.md) — (monitoring plan-mer)
- [Artikel 16.42b](artikel_16-42b.md) — (grensoverschrijdende milieueffecten plan-mer)

### § 16.4.2. Milieueffectrapportage voor projecten

- [Artikel 16.43](artikel_16-43.md) — (aanwijzen mer-(beoordelings)plichtige projecten en besluiten)
- [Artikel 16.44](artikel_16-44.md) — (ontheffing MER of mer-beoordeling)
- [Artikel 16.45](artikel_16-45.md) — (mededeling voornemen)
- [Artikel 16.46](artikel_16-46.md) — (raadpleging reikwijdte en detailniveau)
- [Artikel 16.47](artikel_16-47.md) — (advies Commissie voor de milieueffectrapportage)
- [Artikel 16.48](artikel_16-48.md) — (één MER)
- [Artikel 16.49](artikel_16-49.md) — (aanhouden, buiten behandeling laten of afwijzen aanvraag)
- [Artikel 16.50](artikel_16-50.md) — (voorbereidingsprocedure mer-plichtig besluit)
- [Artikel 16.51](artikel_16-51.md) — (project grondslag in het MER)
- [Artikel 16.52](artikel_16-52.md) — (inhoud project-MER)
- [Artikel 16.53](artikel_16-53.md) — (milieugevolgen van het besluit)
- [Artikel 16.53a](artikel_16-53a.md) — (monitoring project-mer)
- [Artikel 16.53b](artikel_16-53b.md) — (grensoverschrijdende milieueffecten project-mer)

### Afdeling 16.4a. Passende beoordeling Natura 2000

- [Artikel 16.53c](artikel_16-53c.md) — (passende beoordeling)

### Afdeling 16.5. De omgevingsvergunning

### § 16.5.1. Algemeen

- [Artikel 16.54](artikel_16-54.md) — (indienen aanvraag)
- [Artikel 16.54a](artikel_16-54a.md) — (ontvangst aanvraag)
- [Artikel 16.55](artikel_16-55.md) — (aanvraagvereisten)
- [Artikel 16.56](artikel_16-56.md) — (overleggen gegevens en bescheiden in verband met actualisering omgevingsvergunning)
- [Artikel 16.57](artikel_16-57.md) — (kennisgeving aanvraag)
- [Artikel 16.58](artikel_16-58.md) — (beslissing over kerkelijk rijksmonument)
- [Artikel 16.59](artikel_16-59.md)
- [Artikel 16.60](artikel_16-60.md)
- [Artikel 16.61](artikel_16-61.md) — (begin beslistermijn)

### § 16.5.2. Reguliere voorbereidingsprocedure

- [Artikel 16.62](artikel_16-62.md) — (toepassingsbereik reguliere voorbereidingsprocedure)
- [Artikel 16.63](artikel_16-63.md)
- [Artikel 16.64](artikel_16-64.md) — (beslistermijn en kennisgeving)
- [Artikel 16.64a](artikel_16-64a.md) — (kennisgeving)

### § 16.5.3. Toepassing afdeling 3.4 Algemene wet bestuursrecht

- [Artikel 16.65](artikel_16-65.md) — (toepassing afdeling 3.4 Algemene wet bestuursrecht)
- [Artikel 16.66](artikel_16-66.md) — (aanvullende bepalingen)
- [Artikel 16.67](artikel_16-67.md) — (openbaarheid informatie)
- [Artikel 16.68](artikel_16-68.md) — (uitzonderingen)

### Afdeling 16.6. Projectprocedure

### § 16.6.1. Voorkeursbeslissing

- [Artikel 16.70](artikel_16-70.md) — (toepassing afdeling 3.4 Algemene wet bestuursrecht)

### § 16.6.2. Projectbesluit

- [Artikel 16.71](artikel_16-71.md) — (toepassing Algemene wet bestuursrecht)
- [Artikel 16.72](artikel_16-72.md) — (goedkeuring projectbesluit waterschap)
- [Artikel 16.73](artikel_16-73.md) — (afwijzing aanvraag om projectbesluit vast te stellen)
- [Artikel 16.74](artikel_16-74.md)

### Afdeling 16.6a. Kostenverhaalsbeschikking

- [Artikel 16.75](artikel_16-75.md) — (aanhoudingsregeling kostenverhaalsbeschikking)
- [Artikel 16.76](artikel_16-76.md) — (zienswijze kostenverhaalsbeschikking)

### Afdeling 16.7. Beslistermijn, bekendmaking, inwerkingtreding en beroep

### § 16.7.1. Beslistermijn

- [Artikel 16.77](artikel_16-77.md) — (opschorting beslistermijn)
- [Artikel 16.77a](artikel_16-77a.md) — (opschorting beslistermijn Natura 2000-activiteit bij compenserende maatregelen)
- [Artikel 16.77aa](artikel_16-77aa.md) — (beslistermijn bij jaarlijkse eindafrekening kostenverhaal)

### § 16.7.2. Bekendmaking en inwerkingtreding

- [Artikel 16.77b](artikel_16-77b.md) — (bekendmaking omgevingsplan, omgevingsvisie, programma, projectbesluit en besluit voor aangewezen projecten)
- [Artikel 16.78](artikel_16-78.md) — (inwerkingtreding omgevingsplan en projectbesluit)
- [Artikel 16.78a](artikel_16-78a.md) — (bijzondere bepalingen jachtgeweeractiviteiten)
- [Artikel 16.79](artikel_16-79.md) — (inwerkingtreding omgevingsvergunning)
- [Artikel 16.80](artikel_16-80.md) — (aanvullende inwerkingtredingsbepaling vanwege Kernenergiewet)
- [Artikel 16.81](artikel_16-81.md)
- [Artikel 16.82](artikel_16-82.md) — (aanvullende inwerkingtredingsbepaling vanwege doelmatige uitvoering en handhaving)
- [Artikel 16.82a](artikel_16-82a.md) — (inschrijving en ingaan voorkeursrecht)
- [Artikel 16.82b](artikel_16-82b.md) — (bekendmaking inrichtingsbesluit)
- [Artikel 16.82c](artikel_16-82c.md) — (inwerkingtreding besluiten in verband met inrichten gebieden)

### § 16.7.3. Beroep

- [Artikel 16.83](artikel_16-83.md) — (ondergeschikte wijzigingen aangevochten besluit)
- [Artikel 16.83a](artikel_16-83a.md) — (rechtstreeks beroep bij bestuursrechter)
- [Artikel 16.83b](artikel_16-83b.md)
- [Artikel 16.84](artikel_16-84.md) — (reikwijdte beroep na toepassing artikel 16.7, eerste lid, aanhef en onder b)
- [Artikel 16.85](artikel_16-85.md) — (bundeling beroep)
- [Artikel 16.86](artikel_16-86.md) — (beroepsgronden bij een projectbesluit of een uitvoeringsbesluit daarvan)
- [Artikel 16.86a](artikel_16-86a.md) — (geen tweede zitting)
- [Artikel 16.87](artikel_16-87.md) — (versnelde behandeling en rechterlijke beslistermijn bij projectprocedure)
- [Artikel 16.87a](artikel_16-87a.md) — (procedurele versnellingen bij bepaalde categorieën projecten)
- [Artikel 16.87b](artikel_16-87b.md) — (verkorte uitspraak)
- [Artikel 16.87c](artikel_16-87c.md) — (administratief beroep omgevingsvergunning voor jachtgeweeractiviteit)
- [Artikel 16.88](artikel_16-88.md) — (beroep tegen besluit tot tijdelijk in gebruik geven, ruilbesluit en besluit geldelijke regelingen)
- [Artikel 16.89](artikel_16-89.md) — (wijziging ruilbesluit en besluit geldelijke regelingen na oproeping)
- [Artikel 16.90](artikel_16-90.md) — (eindbeschikking, hoger beroep en cassatie)

### Afdeling 16.8. Beroep voorkeursrecht

- [Artikel 16.91](artikel_16-91.md)
- [Artikel 16.92](artikel_16-92.md) — (beroep)

### Afdeling 16.9. Bekrachtigingsprocedure onteigeningsbeschikking

### § 16.9.1. Verzoek tot bekrachtiging

- [Artikel 16.93](artikel_16-93.md) — (verzoekschrift en stukken)
- [Artikel 16.94](artikel_16-94.md) — (bevoegde rechter)
- [Artikel 16.95](artikel_16-95.md) — (herstel verzuim)
- [Artikel 16.96](artikel_16-96.md) — (verzoektermijn)

### § 16.9.2. Vooronderzoek

- [Artikel 16.97](artikel_16-97.md) — (bedenkingen)
- [Artikel 16.98](artikel_16-98.md) — (bedenkingentermijn)
- [Artikel 16.99](artikel_16-99.md) — (reactie verzoeker op bedenkingen)
- [Artikel 16.100](artikel_16-100.md) — (repliek en dupliek; schriftelijke uiteenzetting)

### § 16.9.3. Versnelde behandeling

- [Artikel 16.101](artikel_16-101.md) — (aanvang en inhoud versnelde behandeling)
- [Artikel 16.102](artikel_16-102.md) — (beëindiging versnelde behandeling)

### § 16.9.4. Vereenvoudigde behandeling

- [Artikel 16.103](artikel_16-103.md) — (uitspraak na vereenvoudigde behandeling)
- [Artikel 16.104](artikel_16-104.md) — (verzet)

### § 16.9.5. Uitspraak

- [Artikel 16.105](artikel_16-105.md) — (uitspraaktermijn)
- [Artikel 16.106](artikel_16-106.md) — (grondslag uitspraak, aanvullen rechtsgronden en feiten)
- [Artikel 16.107](artikel_16-107.md) — (ambtshalve basistoets)
- [Artikel 16.108](artikel_16-108.md) — (beslissingen uitspraak)
- [Artikel 16.109](artikel_16-109.md) — (inhoud uitspraak)
- [Artikel 16.110](artikel_16-110.md) — (griffierecht verzoek)
- [Artikel 16.111](artikel_16-111.md) — (proceskostenvergoeding belanghebbenden)
- [Artikel 16.112](artikel_16-112.md) — (kosten minnelijk overleg en voorbereidingsprocedure onteigeningsprocedure)

### § 16.9.6. Overige bepalingen bekrachtigingsprocedure

- [Artikel 16.113](artikel_16-113.md) — (schakelbepaling)
- [Artikel 16.114](artikel_16-114.md) — (terinzagelegging uitspraak)
- [Artikel 16.115](artikel_16-115.md) — (kennisgeving uitspraak)
- [Artikel 16.116](artikel_16-116.md) — (griffierecht verzoek om herziening)

### Afdeling 16.10. Hoger beroep onteigeningsbeschikking

- [Artikel 16.117](artikel_16-117.md) — (hoger beroep)
- [Artikel 16.118](artikel_16-118.md) — (hoger beroep belanghebbende na bedenkingen)
- [Artikel 16.119](artikel_16-119.md) — (griffierecht)
- [Artikel 16.120](artikel_16-120.md) — (proceskosten)
- [Artikel 16.121](artikel_16-121.md) — (uitspraaktermijn)

### Afdeling 16.11. Gerechtelijke vaststelling van de prijs bij voorkeursrecht

- [Artikel 16.122](artikel_16-122.md) — (gerechtelijke vaststelling van prijs als bedoeld in artikel 9.16 en 9.18)
- [Artikel 16.123](artikel_16-123.md) — (beschikking over prijs als bedoeld in artikel 9.16 en 9.18)

### Afdeling 16.12. Bijzondere procedures voor landinrichting

### § 16.12.1. Eigendom buiten herverkavelingsblok

- [Artikel 16.124](artikel_16-124.md) — (akte van toedeling)

### § 16.12.2. Eigendom en pachtverhoudingen binnen herverkavelingsblok

- [Artikel 16.125](artikel_16-125.md) — (tijdstip registratie pachtovereenkomst)
- [Artikel 16.126](artikel_16-126.md) — (bedenkingen)
- [Artikel 16.127](artikel_16-127.md) — (procedure pachtkamer of grondkamer)
- [Artikel 16.128](artikel_16-128.md) — (niet doorlopen procedure pachtkamer of grondkamer)
- [Artikel 16.129](artikel_16-129.md) — (kennisgeving kadaster)
- [Artikel 16.130](artikel_16-130.md) — (mededeling pachtverhoudingen)
- [Artikel 16.131](artikel_16-131.md) — (ontwerppachtovereenkomst)
- [Artikel 16.132](artikel_16-132.md) — (opmaking en ondertekening akte grondkamer)
- [Artikel 16.133](artikel_16-133.md) — (beroep tegen beschikking grondkamer)
- [Artikel 16.134](artikel_16-134.md) — (wijzigen bestaande pachtovereenkomst als gevolg van herverkaveling)
- [Artikel 16.135](artikel_16-135.md) — (inwerkingtreding pachtovereenkomsten)
- [Artikel 16.136](artikel_16-136.md) — (inhoud herverkavelingsakte)
- [Artikel 16.137](artikel_16-137.md) — (inschrijving herverkavelingsakte)

### Afdeling 16.13. Kennisgeving overeenkomst kostenverhaal

- [Artikel 16.138](artikel_16-138.md) — (kennisgeving overeenkomst kostenverhaal)

### Afdeling 16.14. Algemene delegatiegrondslagen procedurele en vormvereisten

- [Artikel 16.139](artikel_16-139.md) — (delegatiegrondslag procedurele en vormvereisten)
- [Artikel 16.140](artikel_16-140.md) — (implementatie internationaalrechtelijke verplichtingen)

## Hoofdstuk 17. Adviesorganen en adviseurs

### Afdeling 17.1. Adviesorganen op rijksniveau

### § 17.1.1. Algemene bepalingen

- [Artikel 17.1](artikel_17-1.md) — (toepassing)
- [Artikel 17.2](artikel_17-2.md) — (samenstelling, benoeming leden, werkwijze en ondersteuning adviesorganen)
- [Artikel 17.3](artikel_17-3.md) — (nadere regels)
- [Artikel 17.4](artikel_17-4.md) — (reglement van orde)

### § 17.1.2. Adviesorganen

- [Artikel 17.5](artikel_17-5.md) — (instelling Commissie voor de milieueffectrapportage)
- [Artikel 17.5a](artikel_17-5a.md) — (instelling wetenschappelijke autoriteit CITES)
- [Artikel 17.6](artikel_17-6.md) — (grondslag voor instelling overige adviesorganen)

### Afdeling 17.2. Adviesorganen op gemeentelijk niveau

### § 17.2.1. Algemene bepalingen

- [Artikel 17.7](artikel_17-7.md) — (leden adviesorgaan)
- [Artikel 17.8](artikel_17-8.md) — (eisen aan leden)

### § 17.2.2. Verplichte gemeentelijke adviesorganen

- [Artikel 17.9](artikel_17-9.md) — (gemeentelijke adviescommissie)

### Afdeling 17.3. Adviseurs

- [Artikel 17.10](artikel_17-10.md) — (advisering over beroepen door StAB)

## Hoofdstuk 18. Handhaving en uitvoering

### Afdeling 18.1. Bestuursrechtelijke handhaving

### § 18.1.1. Bestuursrechtelijke handhavingstaak en handhavingsbevoegdheid

- [Artikel 18.1](artikel_18-1.md) — (inhoud handhavingstaak)
- [Artikel 18.2](artikel_18-2.md) — (toedeling handhavingstaak)
- [Artikel 18.3](artikel_18-3.md) — (toedeling mede-handhavingstaak)
- [Artikel 18.4](artikel_18-4.md) — (bestuursdwangbevoegdheid Minister)
- [Artikel 18.4a](artikel_18-4a.md) — (herstelsanctie en rechtsopvolger)
- [Artikel 18.5](artikel_18-5.md) — (niet overgaan van bevoegdheid tot handhaving)
- [Artikel 18.5a](artikel_18-5a.md) — (handhavingstaak en -bevoegdheid bestuursorgaan Mijnbouwwet).

### § 18.1.2. Aanwijzing en bevoegdheid toezichthouders

- [Artikel 18.6](artikel_18-6.md) — (aanwijzing toezichthouder)
- [Artikel 18.6a](artikel_18-6a.md) — (reikwijdte bevoegdheid toezichthouder)
- [Artikel 18.7](artikel_18-7.md) — (bevoegdheid binnentreden woning)
- [Artikel 18.8](artikel_18-8.md) — (bevoegdheid rijksbelastingdienst)
- [Artikel 18.9](artikel_18-9.md) — (inachtneming VN-Zeerechtverdrag)

### § 18.1.3. Intrekking begunstigende beschikking

- [Artikel 18.10](artikel_18-10.md) — (bevoegdheid intrekken begunstigende beschikking)

### § 18.1.4. Bestuurlijke boete

- [Artikel 18.11](artikel_18-11.md) — (bestuurlijke boete bij overtreding milieuregels Seveso-richtlijn)
- [Artikel 18.12](artikel_18-12.md) — (bestuurlijke boete bij overtreding regels over bouwen, slopen, gebruik en in stand houden van bouwwerken)
- [Artikel 18.13](artikel_18-13.md) — (bestuurlijke boete bij overtreding erfgoedregels)
- [Artikel 18.14](artikel_18-14.md) — (bestuurlijke boete bij overtreding beperkingengebied luchthaven)
- [Artikel 18.15](artikel_18-15.md) — (bestuurlijke boete bij overtreding regels beperkingengebied spoor)
- [Artikel 18.15a](artikel_18-15a.md) — (bestuurlijke boete bij overtreding regels handel dieren, planten, hout of producten daarvan)
- [Artikel 18.16](artikel_18-16.md) — (afstemming bestuurlijke boete en strafrechtelijke handhaving)

### § 18.1.5. Bestuurlijke maatregelen dieren, planten, eieren, hout en producten daarvan

- [Artikel 18.16a](artikel_18-16a.md) — (bestuurlijke maatregelen dieren, planten, eieren, hout en producten daarvan)
- [Artikel 18.16b](artikel_18-16b.md) — (nadere regels over bestuurlijke maatregelen)

### Afdeling 18.2. Strafrechtelijke handhaving

- [Artikel 18.17](artikel_18-17.md) — (toepasselijkheid Nederlandse strafwet)

### Afdeling 18.3. Kwaliteitsbevordering en afstemming uitvoering en handhaving

### § 18.3.1. Reikwijdte afdeling 18.3

- [Artikel 18.18](artikel_18-18.md) — (reikwijdte afdeling 18.3)

### § 18.3.2. Strategische en programmatische uitvoering en handhaving

- [Artikel 18.19](artikel_18-19.md) — (strategische en programmatische uitvoering en handhaving)

### § 18.3.3. Kwaliteit uitvoering en handhaving; omgevingsdiensten

- [Artikel 18.20](artikel_18-20.md) — (zorg kwaliteit uitvoering en handhaving)
- [Artikel 18.21](artikel_18-21.md) — (instelling van omgevingsdiensten)
- [Artikel 18.22](artikel_18-22.md) — (omgevingsdiensten met basistakenpakket of met bijzondere taken)
- [Artikel 18.23](artikel_18-23.md) — (kwaliteit basistakenpakket omgevingsdiensten)
- [Artikel 18.24](artikel_18-24.md) — (tweejaarlijks onderzoek doeltreffende uitvoering en handhaving)

### § 18.3.4. Informatieverstrekking en afstemming

- [Artikel 18.25](artikel_18-25.md) — (informatieverstrekking uitvoering en handhaving)
- [Artikel 18.25a](artikel_18-25a.md) — (informatieverstrekking uitvoering en handhaving energiegebruik)
- [Artikel 18.26](artikel_18-26.md) — (coördinatie uitvoering en handhaving)
- [Artikel 18.27](artikel_18-27.md) — (provinciaal handhavingsoverleg)

## Hoofdstuk 19. Bevoegdheden in bijzondere omstandigheden

### Afdeling 19.0. Bijzondere omstandigheden

- [Artikel 19.0](artikel_19-0.md) — (bijzondere omstandigheden in de fysieke leefomgeving)

### Afdeling 19.1. Ongewoon voorval

- [Artikel 19.1](artikel_19-1.md) — (begripsbepalingen en toepassingsbereik afdeling 19.1)
- [Artikel 19.2](artikel_19-2.md) — (aanwijzing en afstemming bevoegd gezag)
- [Artikel 19.3](artikel_19-3.md) — (doormeldings- en informatieplicht bevoegd gezag)
- [Artikel 19.4](artikel_19-4.md) — (veroorzaker verplichten tot treffen van maatregelen)
- [Artikel 19.5](artikel_19-5.md) — (bevoegdheid tot treffen van maatregelen)
- [Artikel 19.6](artikel_19-6.md) — (kostenverhaal getroffen maatregelen)
- [Artikel 19.7](artikel_19-7.md) — (onderzoek oorzaak en voorkomen herhaling)

### Afdeling 19.2. Archeologische toevalsvondst van algemeen belang

- [Artikel 19.8](artikel_19-8.md) — (aanwijzing en afstemming bevoegd gezag)
- [Artikel 19.9](artikel_19-9.md) — (taken en bevoegdheden bij een archeologische toevalsvondst van algemeen belang)

### Afdeling 19.2a. Toevalsvondst van verontreiniging op of in de bodem

- [Artikel 19.9a](artikel_19-9a.md) — (toepassingsbereik afdeling 19.2a)
- [Artikel 19.9b](artikel_19-9b.md) — (aanwijzing en afstemming bevoegd gezag; doormeldings- en informatieplicht bevoegd gezag)
- [Artikel 19.9c](artikel_19-9c.md) — (treffen van tijdelijke beschermingsmaatregelen)
- [Artikel 19.9d](artikel_19-9d.md) — (kostenverhaal getroffen maatregelen)

### Afdeling 19.3. Alarmeringswaarden

- [Artikel 19.10](artikel_19-10.md) — (vaststelling van alarmeringswaarden en informatieplicht)
- [Artikel 19.11](artikel_19-11.md) — (informatie of waarschuwing bij overschrijding alarmeringswaarden)
- [Artikel 19.12](artikel_19-12.md) — (tijdelijke regels bij luchtverontreiniging)

### Afdeling 19.4. Gevaar voor waterstaatswerken

- [Artikel 19.13](artikel_19-13.md) — (begripsbepaling en toepassingsbereik afdeling 19.4)
- [Artikel 19.14](artikel_19-14.md) — (calamiteitenplan beheer waterstaatswerken)
- [Artikel 19.15](artikel_19-15.md) — (maatregelen beheerder bij gevaar voor waterstaatswerken)
- [Artikel 19.16](artikel_19-16.md) — (instructiebesluit bij gevaar voor waterstaatswerken)

### Afdeling 19.5. Buitengewone omstandigheden

- [Artikel 19.17](artikel_19-17.md) — (in- en buitenwerkingstelling regulering bij schaarste)
- [Artikel 19.18](artikel_19-18.md) — (regulering prioritering uitvoering projecten bij schaarste)
- [Artikel 19.19](artikel_19-19.md) — (defensie)

## Hoofdstuk 20. Monitoring en informatie

### Afdeling 20.1. Monitoring en verzameling van gegevens

- [Artikel 20.1](artikel_20-1.md) — (monitoringsplicht)
- [Artikel 20.2](artikel_20-2.md) — (aanwijzing methode en bestuursorgaan)
- [Artikel 20.3](artikel_20-3.md) — (regels over de uitvoering)
- [Artikel 20.4](artikel_20-4.md) — (implementatie internationaalrechtelijke verplichtingen)
- [Artikel 20.5](artikel_20-5.md) — (toetsing en correctie methoden door minister)
- [Artikel 20.6](artikel_20-6.md) — (gegevensverzameling anders dan monitoring)
- [Artikel 20.7](artikel_20-7.md) — (implementatie internationaalrechtelijke verplichtingen en voortgang woningbouwopgave)
- [Artikel 20.7a](artikel_20-7a.md) — (verzamelen en verstrekken vertrouwelijke gegevens)

### Afdeling 20.2. Gegevensbeheer en toegang tot gegevens

- [Artikel 20.8](artikel_20-8.md) — (verstrekking van informatie aan het publiek)
- [Artikel 20.9](artikel_20-9.md) — (implementatie internationaalrechtelijke verplichtingen)
- [Artikel 20.10](artikel_20-10.md) — (grondslag registers)
- [Artikel 20.11](artikel_20-11.md) — (verplichte registers)
- [Artikel 20.12](artikel_20-12.md)
- [Artikel 20.13](artikel_20-13.md) — (ter plaatse verstrekken van informatie aan het publiek)

### Afdeling 20.3. Verslagen en kaarten

- [Artikel 20.14](artikel_20-14.md) — (verslaglegging)
- [Artikel 20.15](artikel_20-15.md) — (verslag veiligheid primaire waterkeringen)
- [Artikel 20.15a](artikel_20-15a.md) — (verplichte verslaglegging woningbouwopgave)
- [Artikel 20.16](artikel_20-16.md) — (kaarten)
- [Artikel 20.17](artikel_20-17.md) — (verplichte kaarten)

### Afdeling 20.4. Evaluatie

- [Artikel 20.18](artikel_20-18.md) — (wetenschappelijk onderzoek van de fysieke leefomgeving)
- [Artikel 20.19](artikel_20-19.md) — (effecten omgevingswaarden veiligheid primaire waterkeringen)

### Afdeling 20.5. Digitaal stelsel Omgevingswet

### § 20.5.1. Algemeen

- [Artikel 20.20](artikel_20-20.md) — (digitaal stelsel doel)

### § 20.5.2. Landelijke voorziening

- [Artikel 20.21](artikel_20-21.md) — (landelijke voorziening)
- [Artikel 20.22](artikel_20-22.md) — (andere functionaliteiten van landelijke voorziening)
- [Artikel 20.23](artikel_20-23.md) — (beperking van toegang tot informatie)

### § 20.5.3. Persoonsgegevens en gegevensbeheer

- [Artikel 20.24](artikel_20-24.md) — (gegevensbeheer)
- [Artikel 20.25](artikel_20-25.md) — (persoonsgegevens)

### § 20.5.4. Beschikbaar stellen van informatie voor ontsluiting via de landelijke voorziening

- [Artikel 20.26](artikel_20-26.md) — (beschikbaar stellen van informatie voor ontsluiting via landelijke voorziening)
- [Artikel 20.27](artikel_20-27.md) — (kwaliteitsborging)

### § 20.5.5. Elektronisch indienen

- [Artikel 20.28](artikel_20-28.md) — (gebruik landelijke voorziening en elektronisch formulier)

### § 20.5.6. Overige bepalingen

- [Artikel 20.29](artikel_20-29.md) — (systeembeschrijving)
- [Artikel 20.30](artikel_20-30.md) — (overige ministeriële regels)

## Hoofdstuk 22. Overgangsrecht

### Afdeling 22.1. Overgangsfase

### § 22.1.1. Van omgevingsplan met tijdelijk deel tot omgevingsplan

- [Artikel 22.1](artikel_22-1.md) — (tijdelijk deel omgevingsplan)
- [Artikel 22.2](artikel_22-2.md) — (omgevingsplanregels van rijkswege)
- [Artikel 22.3](artikel_22-3.md) — (omgevingsplan als bedoeld in artikel 2.4)
- [Artikel 22.4](artikel_22-4.md) — (regels verordeningen in omgevingsplan)
- [Artikel 22.5](artikel_22-5.md) — (wettelijke verplichtingen omgevingsplan)
- [Artikel 22.6](artikel_22-6.md) — (vervanging tijdelijk deel omgevingsplan)
- [Artikel 22.7](artikel_22-7.md) — (beroep)

### § 22.1.2. De toepassing van in een verordening of het tijdelijke deel van het omgevingsplan opgenomen regels

- [Artikel 22.8](artikel_22-8.md) — (omgevingsvergunning gemeentelijke verordening)
- [Artikel 22.9](artikel_22-9.md) — (aanwijzing onderdelen voor verwezenlijking in de naaste toekomst)
- [Artikel 22.10](artikel_22-10.md) — (binnenplanse bevoegdheid om af te wijken)
- [Artikel 22.11](artikel_22-11.md) — (binnenplanse bevoegdheid tot stellen van nadere eisen)
- [Artikel 22.12](artikel_22-12.md) — (uitsluiting gebruik afwijkbevoegdheid bestemmingsplan)
- [Artikel 22.13](artikel_22-13.md) — (geen schadeveroorzakend besluit)
- [Artikel 22.13a](artikel_22-13a.md) — (voorschriften omgevingsvergunning bouwen op verontreinigde bodem)

### § 22.1.3. Overige bepalingen

- [Artikel 22.14](artikel_22-14.md) — (regels waterschapsverordening van rijkswege)
- [Artikel 22.15](artikel_22-15.md) — (regels verordeningen in waterschapsverordening)
- [Artikel 22.16](artikel_22-16.md) — (overgangsfase projectbesluit)
- [Artikel 22.17](artikel_22-17.md) — (einde overgangsfase)

### Afdeling 22.2. Sanering geluid decentrale infrastructuur

- [Artikel 22.18](artikel_22-18.md) — (vaststellen van programma)
- [Artikel 22.19](artikel_22-19.md) — (einde sanering)

### Afdeling 22.4. Legalisering projecten natuur

- [Artikel 22.21](artikel_22-21.md) — (vaststellen van programma)
- [Artikel 22.21a](artikel_22-21a.md) — (andere projecten zonder natuurvergunning)
- [Artikel 22.22](artikel_22-22.md) — (einde legalisering)

### Afdeling 22.5. Overgangsrecht toepassing procedurele versnellingen

- [Artikel 22.23](artikel_22-23.md) — (toepassing procedurele versnellingen bij bepaalde categorieën projecten)

## Hoofdstuk 23. Overige en slotbepalingen

### Afdeling 23.1. Implementatie internationaalrechtelijke verplichtingen

- [Artikel 23.1](artikel_23-1.md) — (implementatie)
- [Artikel 23.2](artikel_23-2.md) — (doorwerking wijzigingen Europese verordeningen, richtlijnen en besluiten in Nederlands recht)

### Afdeling 23.2. Experimenteerbepaling

- [Artikel 23.3](artikel_23-3.md) — (experimenten)

### Afdeling 23.3. Publieksparticipatie, betrokkenheid parlement, totstandkomingsvereisten uitvoeringsregelgeving en overige bepalingen

- [Artikel 23.4](artikel_23-4.md) — (publieksparticipatie)
- [Artikel 23.5](artikel_23-5.md) — (voorhangprocedure)
- [Artikel 23.5a](artikel_23-5a.md) — (voorhangprocedure besluiten aanwijzing Natura 2000-gebieden in exclusieve economische zone)
- [Artikel 23.6](artikel_23-6.md) — (doorwerking beginselen)
- [Artikel 23.6a](artikel_23-6a.md) — (noodregeling bodem)
- [Artikel 23.6b](artikel_23-6b.md) — (noodregeling stikstof Natura 2000)
- [Artikel 23.7](artikel_23-7.md) — (verhouding publiek- en privaatrecht)
- [Artikel 23.8](artikel_23-8.md) — (Staat is eigenaar vaste stoffen EEZ)

### Afdeling 23.4. Evaluatie- en slotbepalingen

- [Artikel 23.9](artikel_23-9.md) — (evaluatie)
- [Artikel 23.10](artikel_23-10.md) — (inwerkingtreding)
- [Artikel 23.11](artikel_23-11.md) — (citeertitel)

## Bijlagen

- [Bijlage](bijlage.md) bij artikel 1.1 van deze wet